2026 ÝB PPWR ÇUŇŇUR ÇÜMÜŞ |

TÄZE DÜZGÜNLER DURNUKLYLYK YKDYSADYÝETINI NÄHILI ÜÝTGEŞDIRÝÄR

Neşirýat: MVI ECO

2026/1/13

IEger siz durnuklylygy henizem hökmany däl "gowy zat" hökmünde görýän bolsaňyz, ÝB-niň Gaplama we Gaplama Galyndylary Düzgünnamasy (PPWR) bu pikirlenişi doly täzeden ýazmaga taýýarlanýar. 2025-nji ýylyň fewral aýynda güýje giren we 2026-njy ýylyň awgust aýyndan doly güýje giren bu üýtgediji düzgün durnuklylygy "ahlak başlangyjyndan" aýdyň möhletler we san taýdan anyklanyp bilinýän maksatlar bilen "ýaşaýyş hökmanylygyna" öwürýär. Ol diňe gaplama bilen baglanyşykly pudaklarda özgerişleri öňe sürmek bilen çäklenmän, tutuş durnuklylyk pudagy häzir "uýgunlaş ýa-da ýok bol" üýtgeşme tolkuny bilen ýüzbe-ýüz bolýar.

Bu rewolýusiýanyň esasy diňe "az plastik ulanmakdan" has köp zady öz içine alýar. Ol takyk ölçeg guraly hökmünde hereket edýär, materiallaryň ylmy-barlag we işläp çykaryş işlerinden başlap, gaýtadan işlenýän önümleriň her bir baglanyşygyny baha berýär we pudagyň iş logikasyny sessiz täzeden düzýär. Şu gün biz PPWR-iň arkasyndaky durnuklylyk pudagynda bolup geçýän üç esasy üýtgeşmäni we şahslaryň we guramalaryň onuň getirýän mümkinçiliklerinden nähili peýdalanyp biljekdigini öwreneris.

1. “Düşünmeýän Durnuklylykdan” “Takyk Laýyklyga”: Maglumatlar Täze Pul Birligi

IGeçmişde durnuklylyk baradaky pikir alyşmalar köplenç "has ekologiýa taýdan arassa" ýa-da "has durnukly" ýaly düşnüksiz sözler bilen doldurylýardy. Gaýtadan işlemegiň kabul ederlikli netijeliligi näme? Gaýtadan işlenen materiallaryň näçesi önümi ekologiýa taýdan arassa edýär? Bir bitewi jogaplar bolmasa, köp "ýaşyl ýuwujy" önümler ýalňyşlyklara uçrady.

PPWR muny aýdyň sanly çäkleri bellemek arkaly üýtgedýär:

2030-njy ýyldan başlap, ähli gaplamalar azyndan 70% gaýtadan işlenilip bilinmäge ýetmeli (2038-nji ýyla çenli 80% -e çenli ýokarlanmaly)
Plastik gaplamalardaky gaýtadan işlenen maddalaryň möçberi 2030-njy ýyla çenli 10%-30%, 2040-njy ýyla çenli bolsa 65% ýetmeli
Bir gezek ulanylýan içgi gaplary hem 90% -den ýokary gaýtadan işlenmeli

Bu pudak üçin näme aňladýar? Indi kärhanalar "konseptual öwüşginlere" bil baglap bilmezler. Mysal üçin:

Gaýtadan işleýän operatorlar bir wagtlar özleriniň ýygnamak we tertiplemek standartlaryny kesgitlemekde erkin bolan bolsalar, indi gaýtadan işlemek maksadynyň 90% -ine ýetmek üçin enjamlary täzelemeli we torlary optimizirlemeli.

Material öndürijiler diňe "materiallarymyzyň biodegradasiýa edilýändigini" aýdyp bilmeýärler - olara kompostlaşmaga laýyk gelýändigini we agyr metallaryň az mukdaryny subut etmek üçin maglumatlar gerek

Synag edaralary güýçli ösüşe eýe bolýarlar: kärhanalara laýyklygy görkezmek üçin hünärmen enjamlary bilen üçünji tarapyň tassyklamasyna mätäçlik duýulýar, bu bolsa "maglumatlara esaslanýan durnuklylygy" pudagyň zerurlygyna öwürýär.

2. “Bir nokadyň çözgütlerinden” “Doly siklli ulgamlara”: Durnuklylyk ulgamlaýyn pikirlenmegi talap edýär

HTaryhy taýdan, durnuklylyk tagallalary köplenç esasy sebäplere däl-de, alamatlara gönükdirilendir: gaplama kompaniýasy biodegradasiýa bolýan materiallara geçip biler, ýöne gaýtadan işleýän infrastrukturanyň ýeterlik däldigine üns bermez; gaýtadan işleýän firma gaýtadan işleýän enjamlary saýlamaga köp maýa goýup biler, ýöne gaýtadan işlenilmeýän önümler üçin niýetlenen gaplamalary tapyp biler. Bu bölekleýin çemeleşme PPWR-iň çäklerinde işlemez.

Täze düzgün gaplamanyň tutuş ömrüni — dizaýndan we önümçilikden başlap, paýlamaga, gaýtadan işlemege we gaýtadan ulanmaga çenli — öz içine alýar:

Dizayn tapgyry: Gaýtadan işlenilip bilinmegine we sökülip ýygnalmagyna ileri tutuň; bölünmegi kyn bolan köp gatlakly kompozitleri aradan aýyryň
Önümçilik tapgyry: “Ekologiýa taýdan arassa” materiallarda “gizlin hapalanmanyň” öňüni almak üçin zyýanly maddalary berk gözegçilikde saklaň
Gaýtadan işlemek tapgyry: Ýygnalan materiallaryň hakykatdanam gaýtadan işlenen serişdelere öwrülmegini üpjün etmek üçin giň möçberli ulgamlary döretmek

Bu bolsa durnuklylyk pudagyny "ýeke-täk baglanyşyk hyzmatlaryndan" "uçdan-uça çözgütlere" geçmäge mejbur edýär. Öňe gidýän kompaniýalar häzir materiallary ylmy-barlag we işläp taýýarlamak, gaplama dizaýny we gaýtadan işlemek ulgamyny işläp düzmek işlerini birleşdirýän bir nokadyň hyzmatlaryny hödürleýärler: müşderilere gaýtadan işlenen mazmuna laýyk materiallary saýlamaga kömek etmek, aňsatlyk bilen sökülip bilinýän, az boşluk saklaýan gaplamalary dizaýn etmek we ömrüniň ahyrynda degişli gaýtadan işlemegi üpjün etmek üçin sebitleýin gaýtadan işlemek ulgamlaryna birikdirmek. Bu "sistematiki mümkinçilik" durnuklylyga gönükdirilen guramalaryň esasy bäsdeşlik ukybyna öwrülýär.

3. “Fiziki durnuklylykdan” “Sanly ygtyýarlandyryşa” çenli: QR kodlary möhüm ähmiýete eýedir

IEl zähmetine we fiziki enjamlara daýanýan däp bolan durnuklylyk üçin PPWR deňleme "sanly beýni" goşýar.

Bu düzgün ähli gaplamalarda QR kodlarynyň ýa-da sanly etiketkalaryň bolmalydygyny talap edýär, bu bolsa materialyň düzümine, gaýtadan işlemek boýunça görkezmelere, gaýtadan işlenilen mazmunyň göterimlerine we hatda uglerod yzlary baradaky maglumatlara derrew elýeterliligi üpjün edýär. Bu her bir gaplama doly ömürlik sikli yzarlamak mümkinçiligine eýe bolan "şahsyýetnama" bermek ýalydyr.

Bu integrasiýa durnuklylyk bilen sanlylaşdyrmanyň arasyndaky baglanyşygy çuňlaşdyrýar:

Gaýtadan işleýän kompaniýalar ýygnamak ugurlaryny optimizirlemek üçin gaplama akymlaryny QR kodlary arkaly yzarlap bilerler
Material öndürijiler gaýtadan işlenen material çeşmelerini we ulanylyş derejelerini dokumentleşdirmek üçin maglumatlary ulanyp bilerler, bu bolsa müşderilere ygtybarly laýyklyk subutnamasyny üpjün edýär.
Hatda sarp edijiler hem hapalanmany azaltmak üçin galyndylary dogry tertiplemek üçin kodlary skanirläp bilerler

Sanlylaşdyrma “ýaşyl ýuwuş” meselesini hem çözýär. Öň kompaniýalar subutnamasyz “ekologiýa taýdan arassa gaplama” barada öňe sürüp bilýärdiler - indi bolsa ömürlik döwrüň doly yzarlanmagy durnuklylyk baradaky talaplary tassyklap bolýar. Geljekde sanly yzarlanma ulgamlaryny gurup we maglumatlary doly birleşdirip bilýän durnuklylyk firmalaryna uly isleg bildiriler.

4. Durnuklylygyň geljegi: “Gaty standartlar” astynda “Hakyky innowasiýa”

PPWR-lerdurmuşa geçirmek durnuklylygy dolandyrmakda global meýli görkezýär: geljek diňe hoşniýetlilige esaslanýan, bölekleýin, fiziki tagallalara däl, eýsem standart esasly, ulgamlaýyn utgaşdyrylan, sanly taýdan güýçlendirilen durnuklylyga degişlidir.

2026-njy ýyldaky durmuşa geçirmegiň möhleti golaýlaşýarka, durnuklylyk indi saýlaw däl-de, talap bolup durýar. Her birimiz üçin bu özgerişlik durmuş ýörelgelerini sessiz-üýnsüz täzeden kemala getirýär: durnuklylyk hökmany bolanda we aýlawlylyk kada öwrülende, ýaşaýan dünýämiz has durnukly bolar.

PPWR-IŇ DOLY FAÝLYNY OKAŇ