SENAGAT BARADA GÖRKEZME |

KÖP ÝERDE ÝAŞAÝAN MIKROPLATISK KRIZISI SAGLYK WE DAŞKY GURŞAW ÜÇIN

— NÄHILI JOGAP BERMELI?

Neşirýat: MVI ECO

2026/1/9

Tiň soňky ylmy barlaglarTebigy baýlyklary goramak geňeşi (NRDC)Hammers öýe aýgytly hakykaty getirýär: mikroplastikler tebigat bilen adam bedenleriniň arasyndaky ähli päsgelçilikleri döwüp, gündelik durmuşyň her künjegine siňdi. Bu kiçijik bölejikler - her biri 5 millimetrden kiçi - gan we beýni ýaly esasy adam organlarynda, şeýle hem toprakda, ummanlarda we dem alýan howamyzda peýda bolýar. Olaryň köpüsi bir gezek ulanylýan gaplamalaryň, dokma önümleriniň we gündelik sarp edilýän harytlaryň döwülmeginden ýa-da dökülmeginden gelip çykýar, global ekosistemalara gaýtaryp bolmajak zyýan ýetirýär we biziň indi düşünip başlaýan jemgyýetçilik saglygy üçin agyr töwekgelçilikleri gizleýär.

Global üýtgeşme:

Ekologiýa taýdan arassa gaplamalara isleg artýar

ASarp edijileriň hereketindäki düzümleýin üýtgeşmeler durnukly gaplama isleginiň artmagyna sebäp bolýar. “Nielsen” kompaniýasynyň 2025-nji ýyldaky global gözlegine görä, alyjylaryň 73% -i ekologiýa taýdan arassa materiallara gaplanan önümler üçin 15-20% gymmat tölemäge taýýar we Ýewropa we Demirgazyk Amerikanyň bazarlary bu ugurda öňdebaryjy orunlary eýeleýär. Ene-atalar, saglyk söýüjileri, “Millennials” we “Z” nesli indi brendleri saýlanda “plastiksiz, gaýtadan işlenip bilýän ýa-da kompostlanyp bilýän” zatlary ileri tutýarlar. Isleg, esasanam, iýmit we içgilerde, şahsy idegde we çaga önümlerinde güýçli bolup, gaplama pudagynda ösüş üçin aýdyň ýerleri döredýär.

Halkara düzgünleriniň güýçlendirilmegi ekologiýa taýdan arassa gaplamalary "gowy zatdan" hökmany zatdan hökman gerek bolan zada öwürdi. ÝB-niň Gaplama we Gaplama Galyndylary Düzgünnamasy (PPWR) Ýewropa bazarlaryna girýän ähli gaplamalaryň 2030-njy ýyla çenli gaýtadan ulanylyp ýa-da gaýtadan işlenip bilinmegini talap edýär, şol bir wagtyň özünde saman we pyçak ýaly bir gezek ulanylýan plastikleri düýbünden gadagan edýär. ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatynda Öndürijileriň Giňeldilen Jogapkärçiligi (EPR) kanunlary brendleri gaplama galyndylary üçin onuň ömürlik döwrüniň dowamynda jogapkärçilik çekmäge mejbur edýär, bu bolsa öňdebaryjy üpjün edijileri has ekologiýa taýdan arassa alternatiwalara geçmegi çaltlaşdyrmaga iterýär.

Mikroplastiklere garşy nädip göreşmeli?

3 Esasy Durnukly Gaplama Çözgütleri

ABazar isleginiň we kadalaşdyryjy basyşyň artmagynyň fonunda, gaplama pudagyna mikroplastik hapalanmany derrew aradan aýyrmak we manyly peýda getirmek üçin amaly, ölçeklenip bilinýän durnukly çözgütler gerek:

1. Gaýtadan işlenip bolýan we gaýtadan işlenip bilýän materiallar: Mikroplastikalary çeşmesinde kesiň

Sarp edijiden soňky gaýtadan işlenen (PCR) plastmassalary, ösümlik esasyndaky süýümleri (şeker gamyşynyň bagasy, bambuk we mekgejöwen krahmaly ýaly) we ekologiýa taýdan arassa kagyzy ulanmak, önümçilikden we zaýalanmadan mikroplastikanyň esasy çeşmeleriniň biri bolan arassa plastike garaşlylygy ep-esli azaldýar. Durnukly Gaplama Koalisiýasynyň 2024-nji ýylda geçiren gözlegi, PCR plastik çüýşeleriniň adaty arassa plastik çüýşelere garanyňda mikroplastikanyň syzmagyny 40% azaldýandygyny görkezýär. Patagonia we Unilever ýaly brendler käbir önüm liniýalaryny 100% PCR gaplamasyna geçirmek, pudakda ölçeg goýmak we gaýtadan işlenen materiallaryň kabul edilmegine bolan durnukly islegi ýokarlandyrmak arkaly eýýäm öňdeligi eýelediler.

2. Kompostlanyp bilinýän gaplamaGaýtadan işlenilmegi kyn bolan ýagdaýlar üçin iň gowy çözgüt

Polilaktik kislota ýaly kompostlanyp bilýän materiallar(PLA), polihidroksialkanoatlar (PHA), bulargaýtadan işlenen plastik gaplamamikroplastikleri çykarmazdan tebigy ýa-da senagat kompostlaşdyrma şertlerinde doly dargaýar. Olar iýmit gaplary, täze önümleri ibermek üçin etiketkalar we bir gezek ulanylýan gap-gaçlar ýaly gaýtadan işlenilmegi kyn ulanylyşlar üçin ajaýypdyr. Ýewropada Carrefour we Tesco ýaly iri söwda dükanlary berk düzgünleri girizdiler: üpjün edijiler täze önümler üçin kompostlanyp bilýän gaplamalary ulanmaly. Bu syýasat girdejisi kompostlanyp bilýän materiallary öwrenmek, işläp düzmek we ornaşdyrmak üçin aýdyň ösüş ýoluny açýar.

3. Gaýtadan ulanyp bolýan gaplama ulgamlary: Töwerekleýin ykdysadyýet halkasyny dörediň

“Ýygna-arassala-gaýtadan ulanmak” esasly tegelek gaplama modelleri bir gezek ulanylýan galyndylary kökünden ýok edýär we mikroplastik hapalanmanyň uzak möhletli çözgüdini hödürleýär.MVI Ecopackazyk we gündelik zerur zatlar üçin gaýtadan ulanylyp bilinýän gaplamalary üpjün etmek bilen birlikde, aýratyn zerurlyklara laýyklaşdyrylan çözgütleri işläp düzmek üçin dünýäniň dürli künjeklerindeki söwda edaralary bilen hyzmatdaşlyk edýär. Bu çemeleşme diňe bir galyndylary azaltmak bilen çäklenmän, eýsem, global aýlawly ykdysadyýete tarap iteriş bilen hem utgaşýar.

Gaplamadan başga:

Durnukly ösüş üçin Eko-tolkuna münüň

TMikroplastik hapalanma sebäpli dörän global ekologiýa rewolýusiýasy gaplama senagatyny täzeden kemala getirýär. Diňe durnuklylygy ileri tutmak, düzgünlere eýermek we bazaryň zerurlyklaryna ünsi jemlemek bilen - şol bir wagtyň özünde durnukly çözgütlere maýa goýumlaryny çuňlaşdyrmak bilen - bu özgerişde mümkinçilikleri ulanyp we global ekologiýa krizisini gaplama pudagynda oňyn ösüşiň katalizatoryna öwrüp bileris.

Mikroplastik täsirini azaltmagyň 10 usuly

(NRDC-niň “Mikroplastik sunami” baradaky gysgaça maglumatyna görä)

Büstünde goýlanNRDCiň soňky gysgaça maglumaty, “Mikroplastik sunami,"Saryjylaryň özleri we maşgalalary üçin mikroplastika täsirini çäklendirmek üçin edip biljek amaly ädimleri şu ýerde görkezýärler:

Çüýşelenmiş suwuň ýerine kran suwuny saýlaň.
Mikrotolkunly peçde hiç haçan plastik gaplarda iýmiti gyzdyrmaň.
Öýüňizdäki plastik aşhana gap-gaçlaryny täzeden gözden geçiriň.
Halylar, mebeller we geýimler üçin tebigy süýümleri saýlaň.
Çaýy gowy görýärsiňizmi? Mümkin boldugyça plastik çaý haltalaryndan gaça duruň.
Gaýtadan ulanyp bolýan käsäňizi özüňiz bilen alyň (bioplastik wariantlary goýuň).
Plastik çaga çüýşelerinden gaça duruň.
Ýapyşmaýan aşhana gap-gaçlaryňyzy gaýtadan gözden geçiriň (köpüsinde gizlin plastikler bar).
Aýbaşy önümlerinde, ýagny prokladkalar we tamponlarda gizlenen plastik maddalaryň bardygyna üns beriň.
Mikroplastikleri bilkastlaýyn öz içine alýan şahsy ideg serişdelerinden gaça duruň.

Kiçi üýtgeşmeler jemlenýär. Gündelik endikleri üýtgetmek we durnukly gaplamany goldamak arkaly biziň hemmämiz mikroplastik krizisiniň öňüni almakda rol oýnap bileris.

Doly sanynyň gysgaça mazmunyny we sarp edijiler üçin gollanmany okaň